Op bouwplaatsen en bij installatiebedrijven staan tegenwoordig kasten vol accugereedschap: boormachines, schroefmachines, slijptollen, allemaal met eigen accupacks die aan het einde van de dag weer opgeladen moeten worden. Steeds vaker gebeurt dat in een gesloten kast, soms een oude metalen opslagkast, soms een kast die als brandwerend wordt verkocht. Dat laatste klinkt geruststellend, maar de vraag is waartegen die kast eigenlijk getest is. Bij meerdere accu’s die tegelijk in dezelfde kast staan op te laden, telt die vraag extra zwaar: gaat er iets mis met één accu, dan is meteen de hele lading in het geding. Een kast die bescherming biedt tegen brand van buitenaf is namelijk niet hetzelfde als een kast die is getest op een brand die binnenin ontstaat.
Brand van buiten versus brand van binnen
De bekendste brandwerende opslagkasten in Nederland zijn ontwikkeld voor brandbare vloeistoffen, zoals verfblikken en oplosmiddelen. De onderliggende testnorm daarvoor is EN 14470-1, waarop in Nederland ook PGS 37-2 is gebaseerd. Het uitgangspunt van die norm is een brand die van buiten de kast komt: er woedt ergens in de ruimte brand en de kast moet de inhoud een bepaalde tijd beschermen tegen die hitte van buitenaf. Er wordt bij deze test niet met echte accu’s gewerkt, want dat is ook niet het scenario waarvoor de kast bedoeld is.
Bij lithium-ion accu’s ligt het risico juist andersom. Een accu kan tijdens het opladen binnen enkele seconden in brand vliegen, met veel hitte, rook en soms een explosie. De oorzaak daarvan is thermal runaway, een kettingreactie in de accu zelf die vaak begint bij eerdere schade die van buitenaf niet te zien is: een val, een stoot, een kras op de behuizing. Het gevaar zit dus niet buiten de kast, maar erin. Een kast die alleen getest is op brand van buitenaf zegt daarmee weinig over wat er gebeurt als een accu binnenin de kast in thermal runaway raakt. Voor bedrijven kan dat betekenen dat schade aan het pand of de inventaris, gevaar voor medewerkers en stilstand van het werk niet worden voorkomen door een kast die op papier wel brandwerend heet.
Wat een test op thermal runaway wel laat zien
Voor accukasten is een aparte testnorm ontwikkeld die dit verschil rechtstreeks aanpakt: VDMA 24994. Bij deze test wordt in de kast zelf een thermal runaway opgewekt, waarna wordt beoordeeld of de vlammen binnen de kast blijven, of de deuren tijdens een eventuele explosie gesloten blijven en of de temperatuur onder de 150 graden Celsius blijft. Pas als aan alle drie deze voorwaarden wordt voldaan, volgt certificering. De test mag alleen worden uitgevoerd door daarvoor geaccrediteerde instituten, zoals MPA Dresden in Duitsland en GryfitLab in Polen.
Dat maakt het verschil met PGS 37-2 tastbaar: die norm zegt iets over bescherming tegen brand van buiten, terwijl een test volgens VDMA 24994 iets zegt over wat een kast doet als het misgaat met een accu die er zelf in staat. Voor wie accugereedschap of accu’s van elektrisch materieel opbergt, is dat een wezenlijk ander scenario dan het scenario waarvoor de meeste bestaande brandwerende kasten oorspronkelijk zijn ontwikkeld.
Betekenis voor opslag op de bouwplaats en in het bedrijf
Voor bouwbedrijven en installatiebedrijven die dagelijks met accugereedschap werken, is dit onderscheid vooral relevant bij de keuze van opslag- en oplaadvoorzieningen. Een kast overnemen omdat die ergens als brandwerend staat aangeprezen, zegt op zichzelf nog niets over de bescherming tegen een intern accuprobleem. Wie kritisch wil kijken naar de opslag van accu’s van boormachines, slijptollen, bouwverlichting of ander elektrisch materieel, doet er goed aan te vragen op welke norm een kast precies is getest en welk scenario daarbij is gesimuleerd: brand van buiten, of een thermal runaway van binnenuit. Zeker op een bouwplaats, waar een kast vaak in een bouwkeet of loods staat tussen ander materiaal en materieel, maakt dat verschil uit voor wat er in de omgeving van de kast nog veilig kan gebeuren tijdens het opladen. Dat onderscheid bepaalt uiteindelijk of een kast doet wat mensen op een bouwplaats of in een werkplaats ervan verwachten op het moment dat het misgaat.
